กระทู้อัพเดท

..... GLOBAL WARMING .....

นักนิเวศวิทยาต่างลงความเห็นว่า ความแปรปวนของธรรมชาติที่เกิดขึ้นไม่ว่า ฝนตกดินถล่ม น้ำท่วม ล้วนมีปัจจัยมาจากการเปลี่ยนแปลงธรรมชาติ ทั้งการตัดไม้ทำลายป่า การใช้ทรัพยากรดินน้ำอย่างไม่เหมาะสม ฯลฯ ไม่ว่าตัวแปรเริ่มต้นของการเปลี่ยนแปลงครั้งนี้คืออะไร แต่ผลที่เกิดขึ้นประจักษ์ชัดแก่สายตาแล้วสำหรับชาวบ้านที่อยู่ริมทะเล เสาไฟฟ้าที่เคยตั้งอยู่ข้างถนน วันนี้กลับยืนเข้าแถวเรียงราวอยู่ห่างจากชายฝั่งไปหลายร้อยเมตร

รศ.ดร.ธนวัฒน์ จารุพงษ์สกุล หัวหน้าโครงการวิจัยแก้ปัญหาการกัดเซาะชายฝั่งทะเล คณะวิทยาศาสตร์ จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย ตั้งข้อสังเกตว่า ในระยะหลังกระแสลมเปลี่ยนทิศทางและมีความรุนแรงมากขึ้น จนเป็นสาเหตุให้เกิดคลื่นในทะเลสูง และเกิดลมมรสุมเพิ่มมากขึ้น

"สังเกตดูว่าคลื่นลมในทะเลเกิดการเปลี่ยนทิศทาง คลื่นแถบอ่าวไทยที่ปกติสูง 1 เมตร ก็เพิ่มเป็น 2 เมตร ขณะที่ฝั่งอันดามันก็มีคลื่นสูงเป็น 4-5 เมตร จากเดิมเคยมีคลื่นสูงราว 2- 3 เมตร เดิม 3-5 ปีจะมีพายุจรพัดมาสักลูก แต่ในช่วง 10 ปีนี้เกิดพายุเฉลี่ย 1-2 ปี หนึ่งลูก" นักวิชาการกล่าว

การเปลี่ยนแปลงและความรุนแรงของคลื่นในอ่าวไทยและอันดามัน เป็นผลมาจากความเร็วของลมประจำทิศและพายุเป็นหลัก โดยที่ตั้งของประเทศไทยได้รับอิทธิพลของลมประจำถิ่นจากมรสุมตะวันออกเฉียงเหนือและลมมรสุมตะวันตกเฉียงใต้

ลมมรสุมตะวันออกเฉียงเหนือ พัดมาจากตอนบนของประเทศระหว่างเดือนพฤศจิกายน ถึงกุมภาพันธ์ นำพาความเย็นเข้าสู่ประเทศไทยและพัดผ่านอ่าวไทยก่อให้เกิดฝนตกชุกในพื้นที่ภาคใต้ของประเทศ การเปลี่ยนแปลงของระดับคลื่นทะเลและลมส่งผลให้ชายฝั่งด้านอ่าวไทยทั้งภาคตะวันออกและภาคใต้ถูกกัดเซาะพื้นที่หายไปในทะเลอย่างต่อเนื่อง

ส่วนลมมรสุมตะวันตกเฉียงใต้ที่พัดมาจากทะเลอันดามันช่วงเดือนพฤษภาคมถึงเดือนตุลาคมนำพาความชุ่มชื้นเข้าสู่ประเทศไทย ทำให้เกิดฝนตกชุกในภาคกลาง ภาคตะวันตกและภาคใต้ฝั่งตะวันตก

ไทยยังได้รับอิทธิพลจากพายุโซนร้อนหรือลมพายุจร ซึ่งส่วนใหญ่จะเป็นลมพายุดีเปรสชัน มีจุดกำเนิดจากบริเวณทะเลจีนใต้และมีส่วนน้อยที่เกิดในบริเวณมหาสมุทรแปซิฟิก โดยพายุโซนร้อนจะเคลื่อนตัวเข้าสู่ประเทศไทยในช่วงเดือนมิถุนายนถึงสิงหาคมเคลื่อนผ่านภาคตะวันออกเฉียงเหนือและภาคตะวันออกของประเทศในช่วงเดือนตุลาคมถึง เดือนธันวาคม และจะเคลื่อนตัวผ่านภาคตะวันออก ภาคกลาง และภาคใต้ฝั่งตะวันออกของประเทศ

ปัจจัยที่ส่งผลให้ระดับน้ำทะเลเปลี่ยนแปลงอีกตัวหนึ่งคือ อุณหภูมิของโลกที่สูงขึ้น "จากการคาดการณ์ของแบบจำลองการเพิ่มขึ้นของอุณหภูมิ พบว่าอุณหภูมิโลกจะสูงขึ้น 1.2-2 องศาเซลเซียส หรืออาจจะสูงขึ้นถึง 3.5-5 องศาเซลเซียสในอีก 40-50 ปีข้างหน้า ซึ่งการเปลี่ยนแปลงดังกล่าวมีผลทำให้เกิดการเปลี่ยนแปลงของฤดูกาล หรือทำให้เกิดการเปลี่ยนแปลงของลมพายุมากขึ้นในอนาคต และมีผลต่อระดับน้ำทะเล" นักวิชาการจุฬาฯ กล่าว

สำหรับระดับน้ำทะเลทั่วโลกซึ่งได้จากสถานีวัดน้ำทะเลทวีปต่างๆ พบว่ามีการเปลี่ยนแปลงเพิ่มขึ้น 12-15 เซนติเมตร ซึ่งคาดว่าระดับน้ำทะเลจะเพิ่มขึ้นจากอุณหภูมิโลก เพราะบางแห่งที่เกิดระดับน้ำทะเลเพิ่มขึ้นจะเกิดการทรุดตัวของแผ่นดิน หรือระดับน้ำทะเลเพิ่มสูงขึ้นผสมกับเกิดการทรุดตัวของแผ่นดินได้

การเปลี่ยนแปลงดังกล่าวทำให้เขาประเมินว่า ในช่วง 30 ปีข้างหน้า การทรุดตัวของแผ่นดิน และความแปรปรวนของภูมิอากาศโลกจะเพิ่มระดับความรุนแรงขึ้นถึง 20%และจะส่งผลให้เกิดภัยพิบัติทั้งน้ำท่วม ดินถล่ม ดินทรุด น้ำแล้ง และปริมาณฝน ภูมิอากาศในฤดูกาลต่างๆ

หากเปรียบเทียบอัตราของแผ่นดินทรุดที่พบบริเวณชายฝั่งทะเลปัจจุบัน ซึ่งอยู่ที่อัตราประมาณ 24-45 มิลลิเมตรต่อปี กับข้อมูลการศึกษาเปลี่ยนแปลงระดับน้ำทะเลของบริเวณอ่าวไทยในอดีตพบว่า ในช่วงประมาณ 6,000-12,000 ปีที่ผ่านมา มีอัตราการเพิ่มขึ้นของระดับน้ำทะเลอยู่ที่ประมาณ 16-26 มิลลิเมตรต่อปี การเพิ่มขึ้นของระดับน้ำทะเลด้วยอัตราดังกล่าวทำให้ระดับน้ำทะเลในอดีตสูงขึ้นทั้งสิ้น 65 เมตร และได้รุกท่วมบริเวณอ่าวไทยทั้งหมดที่เป็นที่ราบภาคกลางและกรุงเทพมหานคร

ขณะเดียวกัน มีการประเมินระดับน้ำทะเลใน 20 ปีข้างหน้าพบว่า ระดับน้ำจะเพิ่มสูงขึ้นอีกไม่น้อยกว่า 30 เซนติเมตรเช่นกัน ซึ่งจะส่งผลให้เกิดปัญหาน้ำท่วม การเปลี่ยนแปลงของพายุโซนร้อน และหากแผ่นดินทรุดยังเกิดอย่างต่อเนื่อง บวกกับระดับน้ำทะเลทั่วโลกเพิ่มสูงขึ้นเนื่องจากอุณหภูมิโลกที่สูงขึ้น โดยไม่มีมาตรการอะไรมาแก้ปัญหาเลย สุดท้ายกรุงเทพฯและปริมณฑลหายไปเกือบครึ่งเมือง เนื่องจากขณะนี้ไม่มีพื้นที่รับน้ำเหลืออยู่แล้ว

"การเปลี่ยนแปลงของกระแสลม และการลดลงของพื้นที่ป่าชายเลนส่งผลให้ ปัญหาการกัดเซาะชายฝั่งเพิ่มความรุนแรงมากขึ้น โดยพื้นที่ชายฝั่งทะเลของไทยหายไปจำนวนมาก" รศ.ดร.ธนวัฒน์ กล่าวเสริม

การลดลงของป่าชายเลนทั้งด้านอ่าวไทยและอันดามันมีสาเหตุ 2 ประการ คือการตัดไม้ป่าชายเลน เพื่อการผลิตถ่านไม้ และการปรับพื้นที่ป่าชายเลนเพื่อการเพาะเลี้ยงสัตว์น้ำชายฝั่ง ซึ่งการลดลงของพื้นที่ป่าชายเลนดังกล่าว เป็นอีกปัจจัยหนึ่งที่ทำให้เกิดการกัดเซาะชายฝั่งทะเลเพิ่มมากขึ้น

สถานการณ์กัดเซาะชายฝั่งเพิ่มความรุนแรงมากขึ้น โดยขณะนี้จังหวัดริมชายฝั่งทะเลทั้ง 23 จังหวัด ทั้งแถบฝั่งอ่าวไทย และฝั่งอันดามันประสบปัญหาการกัดเซาะชายฝั่งอย่างรุนแรง คิดเป็นพื้นที่ประมาณ 599 กิโลเมตร หรือ 21% ของพื้นที่ชายฝั่ง 2,667 กิโลเมตร โดยเฉพาะอย่างยิ่งบริเวณปากแม่น้ำบางปะกงจนถึงปากแม่น้ำแม่คลองครอบคลุม 5 จังหวัดได้แก่ ฉะเชิงเทรา สมุทรปราการ กทม. สมุทรสาคร สมุทรสงคราม ซึ่งค่อนข้างอ่อนไหวและมีการกัดเซาะรุนแรงที่สุดของประเทศ เนื่องจากบางพื้นที่มีอัตราการกัดเซาะชายฝั่งมากกว่า 25 เมตรต่อปี

สำหรับจังหวัดสมุทรปราการจุดที่ประสบปัญหามากแถวบริเวณบ้านขุนสมุทรจีน ซึ่งในรอบ 38 ปีที่ขณะนี้พื้นที่หายไป 11,000 ไร่ และจากการทำแบบจำลองอีก 20 ปี จะหายไปอีก 37,000 ไร่ ซึ่งกระทบกับชาวบ้านโดยตรง

พื้นที่ดังกล่าวจะใช้เป็นพื้นที่นำร่องในการแก้ปัญหาการกัดเซาะชายฝั่งแบบเป็นระบบโดยได้รับงบฯ จากสำนักงาน กองทุนสนับสนุนการวิจัย (สกว.)จะทดลองทำโมเดลโดยผสมผสานทั้งโครงสร้าง ปลูกป่าชายเลน และ การเติมตะกอนดินในระยะทาง 400 เมตรใช้ระยะเวลา 1-2 ปี 

ภาพรวมพื้นที่ชายฝั่งทะเลรวม 30 แห่ง ที่เป็นพื้นที่วิกฤติมาก คือชายฝั่งทะเลเกาะแมว-แหลมหญ้า อำเภอแหลมสิงห์ จังหวัดจันทบุรี พบอัตรากัดเซาะมากกว่า 5 เมตรต่อปี เป็นระยะทาง 16 กิโลเมตร รองลงมาชายฝั่งทะเลมาบตาพุด อำเภอเมือง จังหวัดระยอง แถวหาดทรายทอง ระยะทาง 2.5 กิโลเมตร หาดหายไป 5-10 เมตร เนื่องจากการสร้างท่าเรือน้ำลึกยื่นไปในทะเล

“ปัญหาการกัดเซาะชายฝั่งทะเลบริเวณกรุงเทพมหานครและปริมณฑล ที่เกิดจากแผ่นดินทรุดนั้น พบว่า ในอนาคตบางพื้นที่จะมีอัตราการกัดเซาะมากถึงร้อยละ 65 เมตรต่อปี ซึ่งหากไม่มีมาตรการใดๆ ในการ แก้ปัญหาก็จะเกิดการกัดเซาะชายฝั่งหายไปอีกประมาณ 1.3 กิโลเมตรในอีก 20 ปีข้างหน้า โดยเฉพาะ พื้นที่ฝั่งตะวันออกของแม่น้ำเจ้าพระยาที่เป็นที่ตั้งของชุมชนหนาแน่น มีนิคมอุตสาหกรรมหลายแห่ง และกำลังมีการพัฒนาขยายตัวของเมืองใหม่ และอยู่ใกล้กับสนามบินแห่งชาติสุวรรณภูมิที่ห่างจากชายฝั่ง 15 กิโลเมตร ในอีก 100 ปีจะถูกน้ำทะเลรุกท่วมเข้ามาอีกประมาณ 6 - 8 กิโลเมตร” รศ.ดร. ธนวัฒน์ กล่าว

รับมือคลื่นกระทบฝั่ง

ปัญหาการกัดเซาะชายฝั่งจะเพิ่มความรุนแรงมากขึ้น หากไม่ได้รับการแก้ไขอย่างเร่งด่วน นายสุรพล กฤษณามระ ผู้อำนวยการส่วนจัดการที่ดินชายฝั่ง กรมทรัพยากรทางทะเลและชายฝั่ง กล่าวว่า ในการสำรวจการกัดเซาะชายฝั่งบริเวณอ่าวไทยตอนบน พบว่าหน่วยงานในพื้นที่ต่างๆ ได้มีการหาแนวทางป้องกันการกัดเซาะชายฝั่งด้วยวิธีการต่างๆ เช่น การใช้ไม้ปักเป็นแนวกันคลื่น การทิ้งหินริมชายฝั่งเพื่อลดการกัดเซาะ หรือแม้กระทั่งการวางไส้กรอกทรายเพื่อกันคลื่นนอกชายฝั่งของกรมการขนส่งทางน้ำพาณิชย์นาวี

"ผลที่ได้จากการสร้างแนวป้องกันไม่สามารถรักษาแนวชายฝั่งได้ตลอดไป หากแต่เป็นเพียงการชะลอการพังทลายของดินเท่านั้น ไม่สามารถเพิ่มพื้นที่ให้ยื่นออกไปในทะเลได้ อีกทั้งในการป้องกันการกัดเซาะชายฝั่งบางวิธียังเป็นการย้ายจุดรับผลกระทบไปยังบริเวณอื่นอีกด้วย" นายสุรพล กล่าว

นางสมร เข่งสมุทร ผู้ใหญ่บ้านขุนสมุทรจีนซึ่งได้รับผลกระทบจากการกัดเซาะชายฝั่ง กล่าวว่า ถึงแม้คนในชุมชนจะช่วยกันหาทางป้องกันการกัดเซาะชายฝั่งด้วยการปักเสาไม้หรือทิ้งหินเป็นกำแพงกันคลื่นกัดเซาะแล้ว ก็ยังไม่สามารถช่วยอะไรได้มากนัก และปัญหาดังกล่าวนอกจากจะทำลายที่ดิน บ้านเรือนและทรัพย์สินของชาวบ้านแล้วนั้น ยังคงทำลายสังคมประเพณีและวัฒนธรรมอันงดงามไปจากชุมชนด้วย

เดิมชาวบ้านขุนสมุทรจีนมีอาชีพประมงแบบพื้นบ้าน แต่หลังจากมีการพังทลายของดินอย่างต่อเนื่องสัตว์ทะเลจำพวกพวกปู กุ้ง ปลาก็พลอยหายไป คนในชุมชนจึงต้องเปลี่ยนวิถีชีวิตออกไปใช้แรงงานแทน ทำให้ไม่มีเวลาอยู่ดูแลครอบครัวจนเกิดปัญหาด้านสุขภาพตามมา

สำหรับแนวทางการแก้ไขปัญหา รศ.ดร.ธนวัฒน์ กล่าวว่า การแก้ไขปัญหาการกัดเซาะชายฝั่ง จำเป็นต้องมีการศึกษาถึงรูปแบบการแก้ไขปัญหาการกัดเซาะชายฝั่งที่เหมาะสมและตระหนักถึงผลกระทบที่อาจเกิดขึ้นในบริเวณใกล้เคียง อีกทั้งแนวทางในการป้องกันการกัดเซาะตลอดแนวชายฝั่งทะเลต้องมีความสอดคล้องกันมิใช่ต่างคนต่างทำ เพื่อให้การแก้ไขปัญหาการกัดเซาะชายฝั่งเป็นไปอย่างยั่งยืน

รูปแบบการป้องกันการกัดเซาะชายฝั่งของโลกพบว่ามีอยู่ 3 วิธีการด้วยคือ 1.การป้องกันการกัดเซาะชายฝั่งโดยใช้โครงสร้างทางวิศวกรรมเช่น กำแพงกันคลื่นชายฝั่ง เขื่อนกันตะกอนร่องน้ำ เขื่อนกันคลื่นนอกชายฝั่ง แนวปะการังเทียมหรือสาหร่ายเทียม และการปักเสาไฟฟ้าหรือไม้ลวก 2.การสร้างสมดุลให้กับธรรมชาติ เช่นการเติมทรายบนชายหาดที่ถูกกัดเซาะ การปลูกป่าชายเลน และการกันพื้นที่เสี่ยงภัยธรรมชาติไม่ให้ชาวบ้านอาศัย 3.การไม่ดำเนินการใดๆ ทั้งสิ้นคือ อพยพย้ายถิ่นเมื่อการกัดเซาะเข้ามาถึงที่พักอาศัย

วิธีการป้องกันแนวชายฝั่งบ้านขุนสมุทรจีน จังหวัดสมุทรสงคราม ซึ่งเป็นพื้นที่การกัดเซาะที่รุนแรงที่สุดนั้น ได้สร้างการป้องกันการกัดเซาะชายฝั่งโดยใช้โครงสร้างทางวิศวกรรมเข้ามาในระยะแรก ใช้เสาคอนกรีตรูปสามเหลี่ยมปักเป็นแนวกันคลื่นและติดสาหร่ายเทียมด้านหน้าเพื่อช่วยดักเก็บตะกอนในน้ำ

จากนั้นเมื่อตะกอนเริ่มมีมากขึ้นจึงปลูกป่าชายเลนเพื่อช่วยยึดตะกอนไม่ให้ถูกคลื่นกัดเซาะ เมื่อป่าชายเลนขยายพื้นที่ลงไปในน้ำมากขึ้นเท่าไหร่พื้นที่ชายฝั่งบริเวณนั้นก็จะงอกกลับคืนมาเท่านั้น ซึ่งหากรูปแบบการป้องกันการกัดเซาะชายฝั่งดังกล่าวประสบผลสำเร็จจะตั้งชื่อว่า “ขุนสมุทรจีน 49A1” ถือเป็นวิธีการเพิ่มพื้นที่ชายฝั่งทะเลได้เป็นครั้งแรกของโลก

อย่างไรก็ตาม การแก้ไขปัญหาจำเป็นจะต้องยึดแนวทางผสมผสาน คือการสร้างเสถียรภาพของชายฝั่งทะเล โดยโครงสร้างทางวิศวกรรมชายฝั่งนอกจากนี้สิ่งที่ควรทำคือ การกำหนดแนวทางตามแผนแม่บทการแก้ปัญหาการกัดเซาะชายฝั่งทะเลโดยการกำหนดระยะของสิ่งก่อสร้างบนชายหาด โดยไม่ให้มีการก่อสร้างบนชายหาด เพื่อหลีกเลี่ยงปัญหา ความเสียหายกับทรัพย์สินไปด้วย

..................................................................................................................